Szczawnica – miasto w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, od 1 stycznia 2008 siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Szczawnica. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Szczawnica leży w dolinie potoku Grajcarka, który jest prawym dopływem Dunajca. Znajduje się między Pieninami a pasmem Radziejowej z Beskidu Sądeckiego. Według danych z 30 czerwca 2007 gmina miejska miała 7378 mieszkańców. Szczawnica jest znanym uzdrowiskiem już od połowy XIX wieku. Leczone są tam choroby układu oddechowego i przewodu pokarmowego, ze względu na występowanie szczaw alkalicznych słonych oraz korzystnych warunków klimatycznych. Uzdrowisko Szczawnica wróciło ponownie w 2005 w drodze sądowego porozumienia do przedwojennych właścicieli rodziny hr. Stadnickich. Szczawnicki zdrój ma prawie dwieście lat. Obecnie w centrum – przy placu Dietla – powstaje Muzeum Uzdrowiskowe, którego fundatorem jest Andrzej Mańkowski – wnuk Adama hr. Stadnickiego, ostatniego właściciela zdroju. Obecnie gromadzona jest ekspozycja związana ze szczawnickim uzdrowiskiem – zebrano ponad 350 różnego rodzaju przedmiotów związanych z lecznictwem zdrojowym, archiwalnych dokumentów, rycin, planów budynków, starych fotografii, kart pocztowych, książek. Szczawnica posiada wiele tras narciarskich. Najdłuższa (2 km) na Palenicę z 4 krzesełkowym wyciągiem i oświetleniem, przepustowość 2200 osób na godzinę, zarządzana przez Polskie Koleje Linowe. W latach 1973-1982 połączona z Krościenkiem, nosiła wtedy nazwę Szczawnica-Krościenko. Od 1982 ponowny podział miast. 1 stycznia 2008 zmieniono rodzaj gminy Szczawnica z miejskiego na miejsko-wiejski, co w praktyce oznaczało wyłączenie poza administrację miasta obszarów dawnych wsi Jaworki i Szlachtowa (nadając im status wsi) oraz Biała Woda i Czarna Woda (nadając im status części wsi Jaworki). Z wyłączonych terenów powstał obszar wiejski gminy miejsko-wiejskiej Szczawnica. Manewrowi temu wtórowało nietypowe "odebranie" praw miejskich Szczawnicy: 1 stycznia 2008 odebrano status miasta gminie miejskiej Szczawnica z równoczesnym (tego samego dnia) nadaniem statusu miasta miejscowości Szczawnica. Zabieg taki wynikał wyłącznie z ustawowego wymogu uwzględnienia zmiany statusu gminy i miejscowości wchodzącej w jej skład. Pomimo tego czysto biurokratycznego zabiegu Szczawnica de iure i de facto nie utraciła praw miejskich i ich potem nie otrzymała. W Szczawnicy rozpoczyna się Droga Pienińska – szlak pieszo-rowerowy biegnący wzdłuż Dunajca (głównie po słowackiej stronie) i kończący się w słowackim Czerwonym Klasztorze. W pobliżu znajduje się Góra Jarmuta, na której wg podań znajdować się miała pogańska świątynia.

SZCZAWNICA POŁOŻENIE

Szczawnica - pod względem przyrodniczym miasto położone jest bardzo ciekawie.  Obszar miasta stanowi wycinek przestrzeni karpackiej uwarunkowanej tektoniką i budową geologiczną tj. Karpat Zewnętrznych i Karpat Wewnętrznych. Szczawnica leży zarazem w strefie styku Beskidów i Pasa Skalicowego oraz w strefie styku Beskidu Sądeckiego, Pienin Właściwych i Małych Pienin. Takie położenie plasuje to miejsce wśród najatrakcyjniejszych części Karpat Polskich. Miasto odznacza się wyjątkowym położeniem w strukturze przyrodniczej Karpat. Leży bowiem w centrum rozległej równoleżnikowej strefy o najwyższej wartości dla funkcjonowania przyrody Karpat. Według europejskiej sieci ekologicznej ECONET omawiany obszar zakwalifikowany został jako strefa biocentrów ,obszarów węzłowych i korytarzy ekologicznych rangi europejskiej. Ponadto obszar Małych Pienin, jako część składowa Pasa Skalicowego, wchodzi w skład tzw. "dużej ostoi przyrody CORINE" o znaczeniu europejskim. Centralna część miasta położona jest na wysokości 430 - 500m.n.p.m. Około 60% obszaru leży powyżej 700m.n.p.m.,75%to obszar miasta stanowiący góry średnie i niskie tj. obszary wysoko położone o stromych i o bardzo stromych stokach, wysokim stopniu zalesienia,20%zajmują pogórza, z przewagą pogórzy średnich. Tylko 5 % obszaru miasta zajmują doliny rzeczne. Wśród nich główną rolę odgrywają dolina Grajcarka i dolina Dunajca. Dolina Grajcarka stanowi główną oś obszaru. Od północy i południa opadają do niej strome stoki gór i pogórzy. Dno doliny znajduje się na wysokości 430 -580m.n.p.m.,a jej szerokość wzrasta z biegiem rzeki. Dolina Grajcarka rozdziela Beskid Sądecki i Małe Pieniny. Te dwa obszary charakteryzują bardzo odmienne warunki przyrodnicze ,uwarunkowane głównie skrajnie odmienną budową i przeszłością geologiczną. Różnica widoczna jest głównie w występowaniu odmiennych typów rzeźby i krajobrazu, a także w szacie roślinnej. Wśród innych miejscowości karpackich Szczawnica wyróżnia się niezwykłą różnorodnością i bogactwem przyrodniczym. Wyróżnia się również najwyższą w skali Karpat rangą przyrodniczą znacznej swej przestrzeni. Część miasta położona na północ od Grajcarka należy do Beskidu Sądeckiego i obejmuje południowe skłony Pasma Radziejowej, aż po główny grzbiet, łącznie z najwyższym szczytem Beskidu. Obszar położony jest w przewadze powyżej 700m.n.p.m., osiąga najwyższe wysokości w obrębie głównego grzbietu: Dzwonkówka 990m., Skałka 1163m, Prehyba 1175m, Złomisty Wierch 1181m, Radziejowa 1262m. Składa się z licznych długich bocznych grzbietów i długich dolin dopływów Grajcarka, równoległych do siebie ,o przebiegu południkowym. Obszar zbudowany jest z utworów fliszowych jednostki magurskiej ,reprezentowanych głównie przez bardzo odporne gruboławicowe piaskowce magurskie, okryte pokrywami zwietrzelinowymi. Jest to obszar wybitnie górski i trudno dostępny, w przewadze zalesiony. Ze względu na wysokie położenie odznacza się silną bodźcowatością bioklimatyczna, a w związku z przewagą stoków o ekspozycji południowej odznacza się bardzo korzystnym nasłonecznieniem. Pod względem bioklimatycznym Szczawnica bardzo pozytywnie wyróżnia się na tle innych miejscowości górskich. Druga część miasta położona jest na południe od Grajcarka obejmuje całą polską część Małych Pienin, aż po główny grzbiet i łącznie z najwyższym szczytem całego Pasa Skalicowego. Główny grzbiet wyznaczają szczyty: Szafranówka 742m, Rabsztyn 847m., Wysoki Wierch 899m, Durbaszka 940m, Wysoka 1052m i Wierchliczka 964m. W porównaniu z północną częścią miasta jest to obszar niższy i mniej porozcinany dolinami. W jego obrębie można wyróżnić dwa poziomy: pogórski, który tworzą spłaszczenia ok. wysokości 700m.n.p.m. oraz poziom zaokrąglonych grzbietów o wysokości 900 - 1000m.n.p.m. Omawiany obszar stanowi skomplikowaną strukturę tektoniczną i geologiczną, widoczne to jest w dużej różnorodności skał, od bardzo odpornych wapieni jurajskich i kredowych - tworzących formy skalne do mniej odpornych skał łupkowych i marglistych, które tworzą rozległe obniżenie terenu. Z uwagi na ekspozycję północną pasmo Małych Pienin charakteryzuje się słabym nasłonecznieniem i gorszymi warunkami tektonicznymi, następstwem czego jest dłuższe zaleganie pokrywy śnieżnej. Środowisko przyrodnicze miasta jest piętrowo zróżnicowane ,tworząc klasycznie piętrową strukturę przyrodniczą. Dotyczy to w głównej mierze warunków klimatycznych i florystycznych oraz stosunków wodnych i glebowych. Dolna część miasta leżąca w dolinie Dunajca i Grajcarka wraz z przylegającymi pogórzami ,położona na wysokości 420 - 650m.n.p.m. - w Małych Pieninach, a 750m.n.p.m.- w Paśmie Rdziejowej leży w piętrze umiarkowanie ciepłym. Stoki i grzbiety w przedziale wysokości od 650 do ok. 1110m.n.p.m. leżą w piętrze umiarkowanie chłodnym, natomiast szczytowe partie pomiędzy Skałką a Wielkim Rogaczem znajdują się w piętrze chłodnym. Sumy rocznych opadów wynoszą od 854 mm w dolinie Dunajca i Grajcarka do 1200 na najwyższych szczytach. Z uwagi na wysokie opady wybitnie górska część miasta ,głównie w obrębie Pasma Rdziejowej, ale również wyższe partie Małych Pienin, stanowi obszar źródliskowo - alimentacyjny o wysokim poziomie hydrologicznym. Odznacza się w skali Karpat najwyższą gęstością źródeł, jak również największą gęstością sieci rzecznej. Szczawnica według podziału klimatycznego Romera znajduje się w rejonie zacisza śródgórskiego. W przekroju rocznym przeważają wiatry zachodnie i północno - zachodnie, znaczna ilość wiatrów wieje też z kierunku południowo - wschodniego. Wiatry te są zgodne z przebiegiem głównej doliny Grajcarka. W przekroju rocznym występuje znaczna ilość cisz ,czyli dni bezwietrznych(ok.31%).W przypadku gdzie wieją są to wiatry słabe i bardzo słabe.